Je hebt het vast wel eens gezien op onze verpakkingen... de Koreaanse tekens die er voor de meeste mensen erg ingewikkeld uitzien.

Het leuke is juist dat het Koreaanse alfabet - ook wel Hangul genoemd - helemaal niet bedoeld was om ingewikkeld te zijn. Het schrift werd ontworpen zodat meer mensen konden leren lezen en schrijven.

Als je eenmaal weet hoe de letters zijn opgebouwd wordt het eigenlijk alleen maar interessanter.

Op 9 oktober viert Zuid-Korea Hangul Day. Dit is een nationale feestdag voor een alfabet.

En ja dat klinkt een beetje nerdy. Maar na dit verhaal snap je (hopelijk) waarom.

Wat is Hangul?

Hangul is het schrift waarmee Koreaans wordt geschreven.

Het werd ontwikkeld in de 15e eeuw onder koning Sejong de Grote.

Voor die tijd werd Koreaans vooral geschreven met Chinese karakters. Dit was ingewikkeld om te leren en sloot niet altijd goed aan op de Koreaanse taal.

Vooral voor mensen die geen uitgebreide opleiding hadden gehad was lezen en schrijven daardoor lastig.

Koning Sejong wilde daar iets aan veranderen.

Er werd niet een bestaand alfabet aangepast, maar er werd een compleet nieuw schrift ontworpen.

Hangul is dus echt ontworpen

Dit is misschien wel het leukste feit over hangul.

Veel schriftsystemen zijn gedurende honderden of duizenden jaren veranderd. Hangul werd daarentegen bewust gemaakt met een duidelijk doel.

In 1446 werd het schrift bekendgemaakt als Humminjeongeum. Dat betekent: "de juiste klanken om het volk te onderwijzen."

Dat zegt het eigenlijk wel... het schrift moest begrijpelijk en bruikbaar zijn voor gewone mensen.

En dat zie je terug in hoe slim de letters zijn opgebouwd.

Kijk goed naar de letters

Sommige medeklinkers van Hangul zijn gebaseerd op de positie van je tong, mond of keel wanneer je een klank maakt.

Neem bijvoorbeeld:
ㄴ
Dit is de n-klank.

De vorm verwijst naar de positie van de tong wanneer je een N uitspreekt.

Hetzelfde idee zie je terug bij andere basisletters. De letters zijn dus niet zomaar willekeurige lijnen en hoekjes. Er zit een logica achter die rechtstreeks te maken heeft met hoe we geluid maken.

Als je het schrift voor het eerst ziet, lijkt het misschien abstract. Maar zodra je weet waarom sommige letters eruitzien zoals ze eruitzien, voelt het ineens een stuk minder willekeurig.

De klinkers begonnen met drie vormen

De klinkers hebben weer een heel ander systeem.

De oorspronkelijke klinkers van Hangul werden opgebouwd uit drie basissymbolen:

ㆍ Hemel

ㅡ Aarde

ㅣ Mens

Hemel, aarde en mens zijn belangrijke begrippen binnen traditionele Oost-Aziatische filosofie. Vanuit die drie simpele vormen konden vervolgens verschillende klinkers worden opgebouwd.

Dus zelfs achter iets simpels als een streepje of een verticale lijn zat een idee.
Dat maakt Hangul voor mij zo interessant. Het is tegelijkertijd praktisch en filosofisch.

Hangul lees je in blokken

Nog iets wat Hangul meteen herkenbaar maakt: de letters staan niet gewoon allemaal netjes achter elkaar zoals in het Nederlandse alfabet.

Ze worden samengevoegd in lettergreepblokken. Een blok dat eruitziet als één teken kan dus uit meerdere losse letters bestaan.

Neem bijvoorbeeld het woord Hangul zelf:

ㅎ + ㅏ + ㄴ = 한
ㄱ + ㅡ + ㄹ = 글

Dit wordt: 한글

Iedere lettergreep krijgt als het ware zijn eigen kleine vakje. In het begin kan dat verwarrend lijken, maar zodra je het systeem begrijpt, zie je dat het eigenlijk behoorlijk overzichtelijk is. Het is bijna alsof je met kleine letterpuzzels werkt.

Van 28 naar 24 letters

Het oorspronkelijke Hangul had 28 letters.

Tegenwoordig worden er 24 basisletters gebruikt:

14 medeklinkers en 10 klinkers

Met die 24 basisletters kunnen vervolgens al die verschillende lettergreepblokken worden gemaakt.

Dat is dus een relatief klein systeem waarmee je toch een hele taal kunt schrijven.

Best slim voor iets dat bijna 600 jaar geleden werd bedacht.

Waarom is er een hele feestdag voor?

Hangul Day wordt in Zuid-Korea ieder jaar gevierd op 9 oktober. Het gaat niet alleen om het alfabet, maar ook om wat het mogelijk maakte: lezen en schrijven werd toegankelijker voor veel meer mensen.

Daardoor groeide Hangul uit tot een belangrijk onderdeel van de Koreaanse identiteit. En ja, dan verdient een alfabet misschien toch gewoon zijn eigen feestdag.

Hangul bij Oh Na Mi

Je hoeft trouwens niet naar Seoul om Hangul tegen te komen. 

Pak je Oh Na Mi kimchi maar eens. Op de voorkant zie je groot "Kimchi" staan: 김치

Die tekens zijn dus niet alleen een leuk visueel onderdeel van de verpakking. Ze maken deel uit van een schrift waar behoorlijk wat geschiedenis en denkwerk achter zit.

En als je eenmaal een paar letters begint te herkennen, ga je ze overal zien: op verpakkingen, menukaarten, straatborden en natuurlijk op onze potten en sauzen.

Dat maakt het eigenlijk nog leuker.

Happy Hangul Day

Dus de volgende keer dat je Koreaanse letters ziet en denkt: daar snap ik helemaal niks van, kijk nog eens. Misschien zie je ineens een mondvorm terug.

Of een lettergreepblok.

Of herken je zelfs 김치.

Happy Hangul Day!

한글날 축하합니다!